3.5 Równania i nierówności z parametrem #
Przykłady #
3.5.10 #
Wyznacz wartość parametru $p$, $p \in \mathbb{R} $, dla którego równanie $x^3 + 2px^2 + 4px + 8 = 0$ ma dwa rozwiązania.
$x^3 + 2px^2 + 4px + 8 = 0$ $x^3 + 8 + 2px^2 + 4px = 0$ $(x + 2)(x^2 -2x + 4) + 2px(x+2) = 0$ $(x+2)(x^2 -2x + 4 + 2px) = 0$ Widzimy, że $x = -2$ jest pierwiastkiem równania. Drugi pierwiastek musi być pierwiastkiem równania $ x^2 -2x + 4 + 2px = 0$ $ x^2 + 2px - 2x + 4 = 0$ $ x^2 + 2(p - 1)x + 4 = 0$ To równanie musi mieć tylko jedno rozwiązanie. $ \Delta = [2(p-1)]^2 - 16 = 4(p-1)^2-16 $ $\Delta = 0 $, gdy $4(p-1)^2-16 = 0$ Mamay wieć: $(p-1)^2 -4 =0$ $(p-1-2)(p-1+2)= 0$ $(p-3)(p+1)= 0$ Czyli $p = 3$ lub $p=-1 $ Jeśli do równania $ x^2 + 2(p - 1)x + 4 = 0$ za $p$ podstawimy 3, to otrzymamy: $x^2 + 4x + 4 = 0$ $(x+2)^2 = 0$ $ x= -2$. Ale ten pierwiastej już mamy. Czyli $p=3$ odrzucamy. Jeśli podstawimy $p=-1 $, to otrzymamy: $x^2 - 4x + 4 = 0$ $(x-2)^2 = 0$ Czyli $x = 2$ Równanie $x^3 + 2px^2 + 4px + 8 = 0$ ma dwa pierwiastki gdy $p=-1 $.Rozwiązanie
3.5.11 #
Dla jakich wartości parametru $k$, równanie $|x^2 - 4|x|| = k$, ma co najmniej trzy rozwiazania?
Rozwiązanie
Parametr $k$ musi spełniać nierówność $k \ge 0$. (1)
Gdy $k=0$, to mamy:
$|x^2 - 4|x|| = 0$
$x^2 - 4|x| = 0$
Jeśli $ k \ge 0$, to
$x^2 - 4x = 0$
$x(x-4) = 0$, czyli $x = 0$ lub $x = 4 $.
Jeśli $ k \lt 0$, to
$x^2 + 4x = 0$
$x(x+4) = 0$, czyli $x = - 4 $.
Tak wiec dla $k=0$, równanie $|x^2 - 4|x|| = 0$ ma trzy rozwiązania.
Rozpatrzmy teraz $k \gt 0$. Mamy wtedy:
$x^2 - 4|x| = k$ lub $x^2 - 4|x| = -k$
W pierwszym przypadku,
dla $x \ge 0$ opuszczając wartość bezwzględną dostajemy:
$x^2 - 4x = k$
$x^2 - 4x - k = 0$
Gdy $\Delta > 0$, to $x^2 - 4x - k = 0$ będzie miało dwa rozwiązania.
$\Delta = 16 + 4k \gt 0$ dla $k \gt -4$.
dla $x \lt 0$ opuszczając wartość bezwzględną dostajemy:
$x^2 + 4x - k = 0$
$\Delta = 16 + 4k \gt 0$ dla $k \gt -4$.
Czyli dla $k \gt -4$ mamy 2 rozwiązania.
W drugim przypadku,
$x^2 - 4|x| = -k$
Gdy $x \ge 0$, to:
$x^2 - 4x = -k$
$x^2 - 4x + k = 0 $
$\Delta = 16 - 4k \gt 0$ dla $k \lt 4$.
Gdy $x \lt 0$, to:
$x^2 + 4x = -k$
$x^2 + 4x + k = 0 $
$\Delta = 16 - 4k \gt 0$ dla $k \lt 4$.
Czyli dla $k \lt 4$ mamy 2 rozwiązania.
Gdy $k=4$, mamy:
$|x^2 - 4|x|| = 4$
$x^2 - 4|x| = 4$ lub $ x^2 - 4|x| = -4$
Opuszczając wartości bezwzględne mamy:
$x^2 - 4x = 4$, $x^2 - 4x - 4 = 0, \Delta = 32 \gt 0 $
lub $x^2 + 4x = 4$, $x^2 + 4x - 4 = 0, \Delta = 32 \gt 0 $ (dwa rozwiązania)
lub $x^2 - 4x = -4$, $x^2 - 4x + 4 = 0, $(x-2)^2 = 0$, $x = 2$
lub $x^2 + 4x = -4$, $x^2 + 4x + 4 = 0, $(x+2)^2 = 0$, $x = -2$ (dwa rozwiązania)
Gdy $k = 4$, mamy 4 rozwiązania.
Biorąc pod uwagę wszystkie warunki, równanie ma co najmniej trzy rozwiązania gdy:
($k \gt -4$ i $k \lt 4$) lub $k = 0$ lub $k =4 0$, czyli $ x \in \langle 0, 4 \rangle$.
